{"id":2599,"date":"2021-12-31T12:04:00","date_gmt":"2021-12-31T12:04:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/?p=2599"},"modified":"2021-12-31T12:04:01","modified_gmt":"2021-12-31T12:04:01","slug":"o-antarktydzie-slow-kilka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/?p=2599","title":{"rendered":"O Antarktydzie s\u0142\u00f3w kilka…"},"content":{"rendered":"\n

Ostatnia relacja<\/em> na blogu w 2021roku, to dobry czas<\/em> na odrobin\u0119 historii Antarktydy<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

52 dzie\u0144<\/h3>\n\n\n\n

Wsp\u0142rz. b.z., stan zalodzenia 10\u00a0Na po\u0142udniu bez zmian. <\/p>

Temperatura powietrza -2C, wiatr 8m\/sek ESE.\u00a0<\/p>

Pior\u0119, sprz\u0105tam kajut\u0119 przed noworoczn\u0105 godzin\u0105 0.00. To rodzaj odruchu Paw\u0142owa \u2013 nagrod\u0105 jest przekonanie, \u017ce je\u015bli b\u0119d\u0119 u\u0142adzony, to Nowy Rok te\u017c taki b\u0119dzie. Bez komentarza.\u00a0<\/p>

Dzi\u015b b\u0119dzie troch\u0119 o historii politycznej Antarktydy, tak jak j\u0105 pami\u0119tam.\u00a0\u00a0<\/p>

Sto lat temu, rz\u0105dy nie mia\u0142y jeszcze wyrobionej opinii, czy warto podbija\u0107 ten kontynent. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119, kiedy opanowali\u015bmy przestrze\u0144 powietrzn\u0105 i do gry wesz\u0142y samoloty. Mocarstwa polarne, kt\u00f3rych okryci chwa\u0142\u0105 obywatele dostarczali coraz wi\u0119cej informacji o lodowym kontynencie, przyst\u0105pi\u0142y do jawnej rywalizacji o terytoria antarktyczne. Kulminacj\u0105 dzia\u0142a\u0144 by\u0142a ameryka\u0144ska akcja wojskowa Highjump (1946-47), dowodzona przez kontradmira\u0142a Richarda Byrda. Oko\u0142o 4500 \u017co\u0142nierzy, kilkadziesi\u0105t samolot\u00f3w, kilkana\u015bcie okr\u0119t\u00f3w, kilka os\u00f3b straci\u0142o \u017cycie. W trakcie operacji, zupe\u0142nym przypadkiem, jedna z eskadr odkry\u0142a \u201el\u0105dow\u0105 oaz\u0119 w bezmiarze lodu\u201d (cytuj\u0119 z pami\u0119ci wypowied\u017a Byrda). Nazwano j\u0105 Oaz\u0105 Bungera od nazwiska porucznika Davida Bungera, kt\u00f3ry wyl\u0105dowa\u0142 swoim samolotem na jednym z jezior archipelagu. To by\u0142a \u015bwiatowa sensacja 1947 roku.\u00a0\u00a0<\/p>

Mimo wielkoskalowej operacji militarnej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rywalizacja o Antarktyd\u0119 nie zostanie rozstrzygni\u0119ta. Przyjmowano bowiem, \u017ce nie wystarczy odkry\u0107, ale trzeba zasiedli\u0107, aby zosta\u0107 suwerenem odkrytego terytorium (o odkrywcach i zdobywcach b\u0119dzie jutro). Prze\u0142omem okaza\u0142 si\u0119 II Mi\u0119dzynarodowy Rok Geofizyczny (International Geophysical Year, IGY), przypadaj\u0105cy na okres 1957-58. Program II IGY skoncentrowany by\u0142 na badaniach region\u00f3w polarnych, z kt\u00f3rych jasno wynika\u0142o, \u017ce zasiedlenie Antarktydy jest tak samo realne, jak zasiedlenie Marsa.\u00a0\u00a0<\/p>

Do zawieszenia politycznej broni dosz\u0142o tu\u017c po zako\u0144czeniu II IGY, kiedy 1 grudnia 1959 roku podpisano Traktat Antarktyczny (wszed\u0142 w \u017cycie w 1961r.). Traktat postanawia\u0142 o od\u0142o\u017ceniu do po\u0142owy XXI wieku roszcze\u0144 terytorialnych, nie anuluj\u0105c jednak wysuni\u0119tych ju\u017c \u017c\u0105da\u0144 terytorialnych. Ustanawia\u0142 Antarktyd\u0119 kontynentem pokoju i nauki, wolnym od nowych roszcze\u0144, broni i program\u00f3w militarnych, zarz\u0105dzanym wsp\u00f3lnie poprzez dyplomacj\u0119, g\u0142\u00f3wnie tzw. dyplomacj\u0119 naukow\u0105. W miejsce terminu zasiedlenia wprowadzono poj\u0119cie trwa\u0142ej obecno\u015bci, jako warunek uzyskania statusu Strony Konsultatywnej w decyzjach podejmowanych w trakcie Spotka\u0144 Pa\u0144stw Konsultatywnych Uk\u0142adu Antarktycznego (ATCM).<\/p>

\u00a0Jak manifestowa\u0107 trwa\u0142\u0105 obecno\u015b\u0107? Obecnie przyjmuje si\u0119, \u017ce ca\u0142oroczna stacja naukowa, dzia\u0142aj\u0105ca na obszarze Antarktyki (obszar obejmuj\u0105cy Antarktyd\u0119 i przyleg\u0142e wyspy), zarz\u0105dzana przez pa\u0144stwo albo grup\u0119 pa\u0144stw, jest koniecznym i wystarczaj\u0105cym dowodem trwa\u0142ej obecno\u015bci w rejonie. Polska, dzi\u0119ki uruchomieniu w roku 1977 ca\u0142orocznej stacji im. Henryka Arctowskiego (wyspa Kr\u00f3la Jerzego, Szetlandy Po\u0142udniowe), ma status pa\u0144stwa konsultatywnego ATCM.\u00a0 \u00a0<\/p>

Czy poj\u0119cie trwa\u0142ej obecno\u015bci wymaga ca\u0142orocznej, fizycznej obecno\u015bci cz\u0142owieka?\u00a0 Mam wra\u017cenie, \u017ce takiego warunku nikt nie stawia\u0142, ale mog\u0119 si\u0119 myli\u0107. Jednak coraz wi\u0119cej pa\u0144stw instaluje automatyczne stacje badawcze, zamiast horrendalnie drogich w budowie i utrzymaniu stacji ca\u0142orocznych. Niedawno Mi\u0119dzynarodowy Instytut Bada\u0144 Sejsmicznych (IRIS) poda\u0142, \u017ce w ostatnich kilku latach ilo\u015b\u0107 danych sejsmicznych uzyskanych z bezza\u0142ogowych, autonomicznych stacji sejsmicznych, wzros\u0142a o 90%, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki rozwojowi technik zasilania, zdolnych podtrzyma\u0107 prac\u0119 aparatury pomiarowej\u00a0 w okresie antarktycznej zimy. Wiedz\u0119 zdobyt\u0105 na Antarktydzie mo\u017cna stosowa\u0107 tak\u017ce w badaniach kosmicznych. Automaty zbieraj\u0105ce dane dzia\u0142aj\u0105 ju\u017c na Ksi\u0119\u017cycu, Wenus i Marsie. Wkr\u00f3tce mog\u0105 by\u0107 pretekstem do przyj\u0119cia zasady, \u017ce robot mo\u017ce by\u0107 substytutem fizycznej obecno\u015bci cz\u0142owieka. W Oazie Bungera b\u0119dziemy pr\u00f3bowali do\u0142\u0105czy\u0107 do tego nurtu, testuj\u0105c automatyczn\u0105 aparatur\u0119 do bada\u0144 geofizycznych.\u00a0<\/p>

Nie b\u0119d\u0119 dalej brn\u0105\u0142 w w\u0105tki polityczne. Zainteresowanym Czytelnikom sugeruj\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eDeep Freeze\u201d autorstwa Dian Olson Belanger oraz rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 Iriny Gan \u201eRed Antarctic\u201d. Z opracowa\u0144 polskoj\u0119zycznych polecam zesz\u0142oroczny dokument \u201eOd ekspedycji z przesz\u0142o\u015bci ku wyzwaniom przysz\u0142o\u015bci. Polska polityka polarna.\u201d, wydany przez MSZ. Warto poczyta\u0107.<\/p>Przes\u0142ane przez Marka Lewandowskiego<\/cite><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnia relacja na blogu w 2021roku, to dobry czas na odrobin\u0119 historii Antarktydy<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-2599","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2599"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2599\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2602,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2599\/revisions\/2602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}