{"id":2881,"date":"2022-01-28T19:09:00","date_gmt":"2022-01-28T19:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/?p=2881"},"modified":"2022-01-30T19:11:44","modified_gmt":"2022-01-30T19:11:44","slug":"usmiech-lata-w-oazie-bungera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/?p=2881","title":{"rendered":"U\u015bmiech lata w Oazie Bungera"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Czasem u\u015bmiech pojawia si\u0119 na d\u0142u\u017csz\u0105, czasem na kr\u00f3tsz\u0105 chwil\u0119. Podobnie jest z latem na Antarktydzie &#8211; wszak to w\u0142a\u015bnie teraz na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej panuje ta pora roku.<\/em><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"80-dzien-wyprawy\">80 dzie\u0144 wyprawy<\/h3>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>66\u00b016\u201929\u201d S, 100\u00b045,00\u201d E, Tz=+2\u00b0C, Tw=20\u00b0C, Patm= 981 hP<\/p><p>Dzi\u015b do Oazy Bungera przysz\u0142o Ono. Lato. Prognozy m\u00f3wi\u0105, \u017ce potrwa trzy dni. Z wra\u017cenia jezioro zsinia\u0142o, jakby l\u00f3d pocz\u0105\u0142 si\u0119 topi\u0107. Ale co to za lato, kiedy \u017caden ptak nie za\u015bpiewa, kwiat si\u0119 nie rozwinie, nawet kret z nory nie wyjdzie. Ale mo\u017cna zej\u015b\u0107 do trzech warstw odzie\u017cy polarnej. To ju\u017c co\u015b.<\/p><p>Lepiej, gorzej, ale potrafimy adaptowa\u0107 si\u0119 do \u017cycia w r\u00f3\u017cnych miejscach na Ziemi. A bywaj\u0105 miejsca trudne do \u017cycia, na przyk\u0142ad takie pustynie. R\u00f3\u017cnica temperatur mi\u0119dzy najgor\u0119tszymi a najzimniejszymi pustyniami si\u0119ga 150\u00b0C, je\u015bli por\u00f3wna\u0107 antarktyczny interior do Death Valley w Kalifornii. Skrajno\u015bci to jednak nie to samo, co \u015brednia temperatura\u00a0planety, a ta szacowana jest dzi\u015b na oko\u0142o 17\u00b0C. M\u00f3wi si\u0119 o niej cz\u0119sto \u201etemperatura globalna\u201d, cho\u0107 mierzy si\u0119 j\u0105 g\u0142\u00f3wnie na l\u0105dach, a te pokrywaj\u0105 ledwie \u00bc powierzchni Ziemi. Nie b\u0119d\u0119 jednak wybrzydza\u0142. Troch\u0119 wi\u0119cej czy mniej, nie ma du\u017cego znaczenia. Akurat tyle, aby \u017cy\u0107. <\/p><p>Ale ciekawe, jakby\u015bmy dali sobie rad\u0119 w minionych epokach geologicznych? Przywykli\u015bmy uwa\u017ca\u0107 Ziemi\u0119 za przytulne i przyjazne gniazdo i pewnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas my\u015bli, \u017ce tak by\u0142o zawsze. Troch\u0119 tak, troch\u0119 nie. We\u017amy tak\u0105 temperatur\u0119. Nasza planeta by\u0142a zwykle cieplejsza, czasami (jak na nasze potrzeby) chyba zbyt ciep\u0142a. Przez ostatnie 2 miliardy lat \u015brednia temperatura na powierzchni Ziemi by\u0142a jednak do\u015b\u0107 stabilna, a amplituda zmian by\u0142a rz\u0119du 10\u00b0C (jedni szacuj\u0105 wi\u0119cej, inni mniej). Zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c ekstrema w g\u00f3r\u0119 (oko\u0142o 30\u00b0C w kambrze czy eocenie) albo w d\u00f3\u0142, jak obecnie, kiedy do\u015bwiadczamy zimnego ekstremum. Oba bieguny maj\u0105 dzi\u015b temperatur\u0119 ni\u017csz\u0105 od eoce\u0144skiej o 60\u00b0C, cho\u0107 na r\u00f3wniku temperatura jest niewiele ni\u017csza. Ziemia po prostu zamarz\u0142a w ci\u0105gu ostatnich 50 mln lat! Mniejsza o przyczyny, ale tak zimno nie by\u0142o tutaj od p\u00f3\u0142 miliarda lat. Tylko raz, w karbonie (oko\u0142o 300 mln lat temu) sytuacja by\u0142a podobna, cho\u0107 biegun p\u00f3\u0142nocny zapewne nie by\u0142 pokryty lodem. Tyle \u017ce w karbonie tlenu by\u0142o dwa razy wi\u0119cej. Nie prze\u017cyliby\u015bmy w takiej atmosferze nawet kilku tygodni (por. Lambertsen, 1987).<\/p><p>Ciep\u0142olubni powiedz\u0105, \u017ce ciep\u0142a Ziemia im pasuje. Ale wystarczy, \u017ce ci\u015bnienie powietrza wahnie si\u0119 o kilka hektopascali, a ju\u017c s\u0142ysz\u0119 narzekania, \u017ce g\u0142owa boli, spa\u0107 si\u0119 chce, do roboty serca nie ma&#8230; A w takim mezozoiku, kiedy temperatura by\u0142a o kilka stopni wy\u017csza, niekt\u00f3rzy szacuj\u0105, \u017ce ci\u015bnienie atmosferyczne by\u0142o dwa-trzy razy wy\u017csze ni\u017c dzi\u015b. Wyobra\u017cacie sobie pogodynk\u0119 zapowiadaj\u0105c\u0105 na jutro dwa tysi\u0105ce hektopascali z ok\u0142adem?<\/p><p>Za to woda by\u0142a OK. Mo\u017ce nie w oceanie, kt\u00f3ry bywa\u0142 kwa\u015bny ponad miar\u0119, ale wody \u015br\u00f3dl\u0105dowe najprawdopodobniej nadawa\u0142y si\u0119 do picia. W Oazie Bungera te\u017c mo\u017cemy pi\u0107 wod\u0119 wprost z jeziora, bez filtrowania i gotowania.<\/p><p>Kilkana\u015bcie stopni Celsjusza, oko\u0142o tysi\u0105ca hektopascali, woda i mniej wi\u0119cej 20% tlenu. To nasz \u015bwiat. Lepiej w nim nie gmera\u0107, bo b\u0119dzie k\u0142opot.<\/p><p>Dzi\u015b gotuj\u0119, sprz\u0105tam, dogl\u0105dam monitoring\u00f3w, szukam meteoryt\u00f3w w pobliskiej okolicy (kto\u015b wyzbiera\u0142, czy co?), patrz\u0119 w kalendarz, ile do ko\u0144ca pobytu, bo troch\u0119 mi si\u0119 cni. M\u0142odzie\u017c wyleg\u0142a w teren, wr\u00f3ci za dnia, cho\u0107 oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy. Cisza leczy.<\/p><cite><em>Przes\u0142ane przez Marka Lewandowskiego<\/em><\/cite><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czasem u\u015bmiech pojawia si\u0119 na d\u0142u\u017csz\u0105, czasem na kr\u00f3tsz\u0105 chwil\u0119. Podobnie jest z latem na Antarktydzie &#8211; wszak to w\u0142a\u015bnie teraz na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej panuje ta pora roku.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-2881","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2881"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2890,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2881\/revisions\/2890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}