{"id":3019,"date":"2022-02-09T19:49:39","date_gmt":"2022-02-09T19:49:39","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/?p=3019"},"modified":"2022-02-09T19:49:39","modified_gmt":"2022-02-09T19:49:39","slug":"rozwazania-o-magnetosferze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/?p=3019","title":{"rendered":"Rozwa\u017cania o magnetosferze"},"content":{"rendered":"\n

Zapraszamy po kolejn\u0105 porcj\u0119 wiedzy. Dzisiaj kr\u00f3tko i ciekawie o polu magnetycznym Ziemi.<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

92 dzie\u0144 wyprawy<\/h3>\n\n\n\n

66\u00b016\u201929\u201d S, 100\u00b045,00\u201d E, Tz=-1\u00b0C, Tw=22\u00b0C, Patm=978 hP<\/p>

Kiedy co\u015b wida\u0107, s\u0142ycha\u0107 i czu\u0107, to wiemy, \u017ce jest. S\u0105 jednak byty niewyczuwalne zmys\u0142ami. Na przyk\u0142ad pole magnetyczne. Jest wszechobecne, generowane przez galaktyki, gwiazdy i wiruj\u0105ce elektrony. Ziemia jest wielkim, cho\u0107 s\u0142abym, planetarnym magnesem, kt\u00f3ry oddzia\u0142uje na cz\u0105stki elektryczne, b\u0119d\u0105ce w jego zasi\u0119gu. Kontroluje te\u017c po\u0142o\u017cenie ig\u0142y magnetycznej kompasu.\u00a0Bez po\u015brednika, kt\u00f3ry sam ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci magnetyczne, nie mieliby\u015bmy jednak poj\u0119cia o istnieniu pola magnetycznego naszej planety.<\/p>

\u0179r\u00f3d\u0142em ziemskiego pola magnetycznego jest j\u0105dro naszej planety. Einstein uwa\u017ca\u0142 wyja\u015bnienie genezy tego pola za jedno z najwa\u017cniejszych zada\u0144 fizyki. By\u0142 jednak przeciwny modelowi, kt\u00f3ry przypisywa\u0142 generacj\u0119 pola wiruj\u0105cym pr\u0105dom konwekcyjnym w p\u0142ynnym j\u0105drze naszej planety (model samowzbudnego dynama). Dzi\u015b jest to model obowi\u0105zuj\u0105cy, gdy\u017c t\u0142umaczy nie tylko genez\u0119 tego pola, ale i jego cech\u0119 odwracania swojej polarno\u015bci. T\u0119 zdumiewaj\u0105c\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 odkry\u0142 w roku 1951 Ian Hospers, z pochodzenia Holender, doktorant Uniwersytetu w Cambridge. Hospers wykaza\u0142, \u017ce sukcesje lawowe Islandii namagnesowane s\u0105 raz w jedn\u0105, a raz w odwrotn\u0105 stron\u0119. Jego prac\u0119 magazyn “Nature” opublikowa\u0142 w\u00a0 dwa tygodnie po otrzymaniu manuskryptu. Ka\u017cdemu doktorantowi \u017cycz\u0119 takiego samego szcz\u0119\u015bcia, gdy\u017c zadanie naukowe postawione przed Hospersem by\u0142o zupe\u0142nie innej natury. Inwersje pola magnetycznego odkry\u0142 przypadkiem, poza tematem swojego doktoratu.<\/p>

Odkrycie inwersji by\u0142o prze\u0142omem w naukach o Ziemi. Studia nad naturaln\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 magnetyczn\u0105 ska\u0142 doprowadzi\u0142y do powstania hipotezy ekspansji den oceanicznych i w\u0119dr\u00f3wki kontynent\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b potwierdzaj\u0105 nie tylko badania paleomagnetyczne, ale tak\u017ce obserwacje satelitarne. Alfred Wegener, kt\u00f3rego koncepcja dryfu kontynentalnego by\u0142a odrzucana przez najwi\u0119kszych badaczy Ziemi, czu\u0142by si\u0119 dzi\u015b spe\u0142nionym naukowcem.<\/p>

Badania paleomagnetyczne rzuci\u0142y tak\u017ce wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a na osobliw\u0105 histori\u0119 pola geomagnetycznego. Ot\u00f3\u017c pocz\u0105tkowo (archaik) pole to by\u0142o prawie tak silne jak dzi\u015b. Potem jednak (proterozoik) zacz\u0119\u0142o systematycznie s\u0142abn\u0105\u0107, a\u017c pod koniec proterozoiku (ediakar) prawie zanik\u0142o. Jego nat\u0119\u017cenie wynosi\u0142o zaledwie 10% nat\u0119\u017cenia dzisiejszego! Rodz\u0105ce si\u0119 \u017cycie znalaz\u0142o si\u0119 w \u015bmiertelnym niebezpiecze\u0144stwie, gdy\u017c pole magnetyczne chroni Ziemi\u0119 przed wyniszczaj\u0105cym promieniowaniem s\u0142onecznym. Jednak na prze\u0142omie proterozoiku i fanerozoiku pole magnetyczne odrodzi\u0142o si\u0119 i dzi\u015b jest nasz\u0105 tarcz\u0105 obronn\u0105 przed wysokoenergetycznymi cz\u0105stkami plazmy s\u0142onecznej. Mars nie mia\u0142 tego szcz\u0119\u015bcia. J\u0105dro Marsa do\u015b\u0107 szybko skrystalizowa\u0142o, dynamo magnetyczne stan\u0119\u0142o w bezruchu, wiatr s\u0142oneczny wywia\u0142 atmosfer\u0119, woda przetrwa\u0142a by\u0107 mo\u017ce tylko w zmro\u017conych na ko\u015b\u0107 rejonach polarnych i dzi\u015b Mars jest planet\u0105 wymar\u0142\u0105.<\/p>

Szanujmy wi\u0119c nie tylko wod\u0119, atmosfer\u0119 i przyrod\u0119, ale i pole magnetyczne Ziemi. W Oazie Bungera, kt\u00f3ra w mojej opinii mo\u017ce by\u0107 analogiem wczesnomarsja\u0144skiego \u015brodowiska, znajdujemy ska\u0142y wieku kambryjskiego (500 mln lat), kt\u00f3re mog\u0105 przechowa\u0107 zapis kierunk\u00f3w i nat\u0119\u017cenia dawnego pola magnetycznego. Wo\u0142odia, paleomagnetyk z Moskwy, zbiera pr\u00f3bki ska\u0142, a ja jestem podekscytowany mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ich badania w moim macierzystym laboratorium Instytutu Geofizyki PAN. Monika b\u0119dzie je datowa\u0107 izotopowo. Mo\u017ce wsp\u00f3lnie uda si\u0119 nam dorzuci\u0107 trzy grosze do historii pola magnetycznego Ziemi?<\/p>Przes\u0142ane przez Marka Lewandowskiego<\/em><\/cite><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapraszamy po kolejn\u0105 porcj\u0119 wiedzy. Dzisiaj kr\u00f3tko i ciekawie o polu magnetycznym Ziemi.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-3019","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3019"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3028,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3019\/revisions\/3028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowolski.igf.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}